Cùng với kỳ vọng tích cực vào các cải cách thể chế, các doanh nghiệp tài chính đều cho rằng ưu tiên lớn nhất của thị trường trong giai đoạn tới là tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao chất lượng doanh nghiệp niêm yết và cải thiện tính minh bạch nhằm thu hút dòng vốn quốc tế sau khi Việt Nam được nâng hạng.
Bức tranh các tên tuổi lớn ngành tài chính
Ngày 30/6/2026, Vietnam Report công bố Top 10 & Top 5 Công ty uy tín ngành Tài chính năm 2026. Top 10 & Top 5 Công ty uy tín ngành Tài chính được đánh giá và xếp hạng dựa trên 3 tiêu chí chính: Năng lực tài chính thể hiện trên báo cáo tài chính năm gần nhất; Uy tín truyền thông được đánh giá bằng phương pháp Media Coding - mã hóa các bài viết về công ty ngành tài chính trên các kênh truyền thông có ảnh hưởng; Khảo sát đối tượng nghiên cứu và các bên liên quan được thực hiện cập nhật đến tháng 5/2026.
Bảng xếp hạng năm nay vẫn trụ hạng các Công ty chứng khoán tên tuổi như Công ty cổ phần Chứng khoán SSI, Công ty cổ phần Chứng khoán Kỹ thương, Chứng khoán VN Direct...
Nguồn: Vietnam Report
Tăng trưởng 2 con số: Áp lực tái cấu trúc hệ thống cung ứng vốn
Nửa đầu năm 2026, thị trường tài chính toàn cầu tiếp tục biến động dưới tác động của bất ổn địa chính trị, chính sách tiền tệ và quá trình tái phân bổ dòng vốn quốc tế. Các nền kinh tế có nền tảng vĩ mô ổn định có nhiều cơ hội hơn trong việc thu hút dòng vốn đầu tư và phát triển thị trường vốn, trong đó có Việt Nam.
Với mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên trong bối cảnh môi trường bên ngoài tiềm ẩn nhiều rủi ro, nhu cầu vốn của nền kinh tế tiếp tục gia tăng. Tuy nhiên, mô hình cung ứng vốn chủ yếu dựa vào tín dụng ngân hàng đang đối mặt với nhiều giới hạn khi tỷ lệ dư nợ tín dụng/GDP ở mức cao, tăng trưởng tín dụng vượt tốc độ tăng huy động vốn, các yêu cầu về an toàn vốn ngày càng khắt khe.
Trong bối cảnh đó, các định chế tài chính phi ngân hàng (NBFIs) tiếp tục khẳng định vai trò trong việc đa dạng hóa nguồn cung vốn cho nền kinh tế. Nếu các công ty chứng khoán (CTCK) là cầu nối huy động nguồn vốn trung và dài hạn thông qua thị trường vốn, các công ty tài chính tiêu dùng (CTTC) góp phần mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng của khu vực hộ gia đình.
Nâng hạng thị trường: Khởi đầu của chu kỳ tái cấu trúc
Việc FTSE Russell chính thức nâng hạng thị trường Việt Nam là cột mốc đánh dấu quá trình chuyển đổi của thị trường chứng khoán (TTCK) từ mô hình tăng trưởng chủ yếu dựa vào nhà đầu tư cá nhân sang hướng tới dòng vốn tổ chức và chuẩn mực vận hành quốc tế. Việt Nam được dự báo sẽ thu hút dòng vốn thụ động từ giai đoạn đầu thông qua các quỹ ETF mô phỏng chỉ số, trước khi từng bước mở rộng sang các quỹ đầu tư chủ động và định chế tài chính toàn cầu.
Quá trình nâng hạng sẽ làm thay đổi cấu trúc của thị trường vốn: (1) Cấu trúc nhà đầu tư sẽ dịch chuyển theo hướng thể chế hóa; (2) Năng lực tài chính trở thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi; và (3) Cạnh tranh chuyển từ mở rộng khách hàng sang nâng cao năng lực vận hành.
Phần lớn doanh nghiệp tham gia khảo sát của Vietnam Report đánh giá nâng hạng thị trường và vận hành hệ thống KRX cùng các cơ chế giao dịch là hai động lực quan trọng nhất thúc đẩy thị trường trong nửa cuối năm 2026. Tác động của cải cách hạ tầng và thể chế được đánh giá cao hơn kỳ vọng vào dòng vốn ngoại ngắn hạn, phản ánh nhận thức rằng giá trị lớn nhất của quá trình nâng hạng không nằm ở lượng vốn đổ vào ngay lập tức mà ở việc nâng chuẩn vận hành và chất lượng của thị trường vốn.
Chu kỳ tăng trưởng sau nâng hạng của CTCK
Quý I/2026, TTCK phân hoá khi VN-Index duy trì vùng điểm cao nhưng thanh khoản suy giảm. Tổng lợi nhuận sau thuế toàn ngành tăng 22,5% so với cùng kỳ năm trước, song phần lớn tập trung ở nhóm CTCK quy mô lớn – 4 CTCK có quy mô lớn nhất chiếm 52,9% tổng lợi nhuận trước thuế và đóng góp 93% vào mức tăng trưởng chung. Tỷ trọng doanh thu môi giới giảm (18,4%), cho vay ký quỹ và tự doanh trở thành động lực tăng trưởng chính (lần lượt chiếm 34,8% và 45,8%), cho thấy xu hướng chuyển từ mô hình trung gian giao dịch sang định chế tài chính dựa trên năng lực bảng cân đối kế toán.
Dư nợ cho vay margin đạt mức kỷ lục gần 424.000 tỷ đồng, quy mô dư nợ mở rộng do chi phí huy động vốn gia tăng, trong khi thanh khoản thị trường suy giảm khiến lợi thế cạnh tranh ngày càng nghiêng về các CTCK có nền tảng vốn mạnh. Làn sóng tăng vốn không chỉ nhằm mở rộng quy mô hoạt động mà còn tạo dư địa phát triển các mảng kinh doanh có giá trị gia tăng cao như ngân hàng đầu tư (IB), quản lý tài sản, dịch vụ tài chính số.
Theo khảo sát của Vietnam Report, đa số doanh nghiệp dự báo kịch bản thị trường tăng trưởng nhưng phân hóa giữa các nhóm cổ phiếu; đồng thời khẳng định ưu tiên lớn nhất là hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao chất lượng doanh nghiệp niêm yết và cải thiện tính minh bạch. Với nhà đầu tư, tiêu chí lựa chọn CTCK cũng thay đổi, chú trọng đến chất lượng nền tảng giao dịch (88,2%) hơn là chi phí (47,1%).
Chu kỳ tăng trưởng sau tái cấu trúc của công ty tài chính
Sau giai đoạn chịu nhiều sức ép từ nợ xấu và suy giảm nhu cầu tiêu dùng trong giai đoạn 2023-2024, thị trường tài chính tiêu dùng bước vào chu kỳ tăng trưởng mới với trọng tâm là chất lượng thay vì tốc độ. Các CTTC chủ động cơ cấu lại danh mục tín dụng theo hướng ưu tiên chất lượng tài sản, siết chặt quản trị rủi ro và sàng lọc khách hàng. Cơ cấu sản phẩm chuyển từ cho vay tiền mặt tín chấp sang thẻ tín dụng, cho vay trả góp tại điểm bán (POS), tài chính nhúng (Embedded Finance), mua trước trả sau (BNPL)…
Quá trình tái cấu trúc mang lại hiệu quả tích cực khi tỷ lệ nợ xấu và chi phí tín dụng giảm, khả năng sinh lời được cải thiện. Tuy nhiên, mức độ phục hồi giữa các doanh nghiệp có sự phân hóa, cho thấy lợi thế cạnh tranh ngày càng phụ thuộc vào năng lực quản trị rủi ro, chất lượng dữ liệu khách hàng và hiệu quả vận hành. Khảo sát của Vietnam Report cho thấy người tiêu dùng hiện nay không chỉ quan tâm đến lãi suất, chi phí vay ưu đãi (78,9%) hay thủ tục thuận tiện (63,2%), mà còn ưu tiên tính minh bạch (73,7%), chất lượng dịch vụ và bảo mật dữ liệu (52,6%); các CTTC cũng tập trung vào nâng cao uy tín, trải nghiệm khách hàng và phát triển sản phẩm tài chính số.
Song hành với quá trình tái cấu trúc là sự hoàn thiện nhanh chóng của khung pháp lý, giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động và phát triển bền vững. Bên cạnh đó, triển vọng dài hạn của thị trường tài chính tiêu dùng Việt Nam còn được hỗ trợ bởi sự mở rộng của tầng lớp trung lưu, tốc độ gia tăng thu nhập và nhu cầu tiêu dùng trong nước.
Phân tích Media Coding của Vietnam Report cho thấy truyền thông về các định chế tài chính phi ngân hàng vẫn tập trung vào kết quả kinh doanh hơn là năng lực cạnh tranh cốt lõi, đồng thời duy trì mức an toàn cao. Trong giai đoạn tới, khi lợi thế cạnh tranh dịch chuyển từ quy mô sang năng lực quản trị, công nghệ và chất lượng dịch vụ, doanh nghiệp cần chủ động xây dựng câu chuyện thương hiệu gắn với những giá trị này, đưa truyền thông trở thành một phần của chiến lược cạnh tranh và xây dựng niềm tin.
Luật Chứng khoán sửa đổi mở rộng không gian tăng trưởng
Sau nhiều năm tập trung mở rộng quy mô thị trường, trọng tâm cải cách của ngành Chứng khoán đang chuyển sang nâng cao chất lượng thể chế và năng lực vận hành. Dự thảo Luật Chứng khoán sửa đổi được công bố lấy ý kiến trong tháng 6/2026 được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng pháp lý cho giai đoạn phát triển mới của thị trường vốn, đồng thời đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn quốc tế trong lộ trình nâng hạng thị trường.
Một trong những định hướng đáng chú ý là tiếp tục đơn giản hóa điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính đối với các tổ chức kinh doanh chứng khoán theo hướng giảm chi phí tuân thủ và rút ngắn thời gian gia nhập thị trường. Bên cạnh đó, việc bổ sung cơ sở pháp lý cho cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) được kỳ vọng sẽ mở rộng dư địa đổi mới sáng tạo, cho phép các CTCK phát triển các sản phẩm và mô hình kinh doanh mới trong lĩnh vực công nghệ quản lý tài sản (wealthtech), dịch vụ tư vấn tự động (robo-advisor) và dịch vụ tài chính số dưới sự giám sát của cơ quan quản lý. Đối với thị trường vốn, đề xuất hình thành tổ chức bảo lãnh thanh toán trái phiếu được xem là bước đi quan trọng nhằm củng cố niềm tin của nhà đầu tư, góp phần khơi thông kênh huy động vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp.
Những cải cách này không chỉ nâng cao tính minh bạch và an toàn của thị trường mà còn mở ra dư địa tăng trưởng mới cho hoạt động IB. Việc rút ngắn quy trình phát hành và niêm yết giúp giảm chi phí vốn, hạn chế rủi ro thị trường và tạo điều kiện để nhiều kế hoạch IPO, phát hành cổ phiếu và trái phiếu được triển khai trở lại. Khi nguồn cung hàng hóa chất lượng cao được cải thiện cùng với tiến trình nâng hạng thị trường, nhu cầu đối với các dịch vụ tư vấn phát hành, bảo lãnh phát hành, tư vấn M&A và tái cấu trúc doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ gia tăng, qua đó tạo thêm động lực tăng trưởng cho các CTCK bên cạnh hai mảng kinh doanh truyền thống là môi giới và margin.
Kết quả khảo sát Vietnam Report cũng phản ánh kỳ vọng tích cực của cộng đồng doanh nghiệp đối với các cải cách thể chế. Đa số doanh nghiệp cho rằng ưu tiên lớn nhất của thị trường trong giai đoạn tới là tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao chất lượng doanh nghiệp niêm yết và cải thiện tính minh bạch nhằm thu hút dòng vốn quốc tế sau khi Việt Nam được nâng hạng. Điều này cho thấy các doanh nghiệp đánh giá cải cách thể chế sẽ tạo ra tác động dài hạn và bền vững hơn so với các giải pháp hỗ trợ mang tính chu kỳ, đồng thời là nền tảng quan trọng để TTCK bước sang giai đoạn phát triển dựa trên chất lượng thay vì chỉ dựa vào tăng trưởng thanh khoản.