Cải cách thủ tục hành chính nhằm tạo điều kiện cho thị trường phát triển không đồng nghĩa với hạ tiêu chuẩn. Việc sửa đổi phải đáp ứng yêu cầu phát triển mới, bảo đảm quyền lợi nhà đầu tư, Bộ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh.
"Cải cách thủ tục hành chính nhằm tạo điều kiện cho thị trường phát triển không đồng nghĩa với hạ tiêu chuẩn. Việc sửa đổi phải đáp ứng yêu cầu phát triển mới, bảo đảm quyền lợi nhà đầu tư", Bộ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh.

Quyền lợi của nhà đầu tư sẽ được bảo vệ. Ảnh minh họa: Đăng Kiệt.
Ngày 28/10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán.
Các đại biểu đề nghị phân biệt tiêu chuẩn của người quản trị với người điều hành nghiệp vụ, cân nhắc yêu cầu chứng chỉ hành nghề đối với người đại diện theo pháp luật không trực tiếp điều hành...
Một số ý kiến đề nghị làm rõ đối tượng, kinh phí đãi ngộ nhân lực; tập trung thu hút người có chất lượng vào cơ quan quản lý, đồng thời bổ sung chính sách bảo vệ nhà đầu tư...
Tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp thua lỗ tiếp cận vốn
Đại biểu Nguyễn Hải Nam (đoàn TP. Huế) đề nghị nghiên cứu hoàn thiện quy định về chào bán chứng khoán ra công chúng và quy định về thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp.
Để tạo thuận lợi cho quá trình thoái vốn, đại biểu đề nghị phân biệt rõ giữa việc công khai thông tin chào bán và bản chất của cuộc chào bán; đồng thời phân định giữa phát hành thêm cổ phần để tăng vốn và chuyển nhượng cổ phần hiện hữu trong hoạt động thoái vốn. Theo đại biểu, thoái vốn là giao dịch giữa chủ sở hữu hiện hữu và nhà đầu tư mới, không làm thay đổi vốn điều lệ của doanh nghiệp mục tiêu.
Đại biểu Nguyễn Hải Nam cũng đề nghị bảo đảm tính đồng bộ giữa pháp luật chứng khoán và pháp luật về quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp, trên cơ sở bảo vệ tài sản công và duy trì tính minh bạch của thị trường.
Theo đó, tạo điều kiện để doanh nghiệp đang thua lỗ vẫn có thể công khai thông tin nhằm thu hút nhiều nhà đầu tư tham gia đấu giá cạnh tranh, góp phần thu hồi tối đa giá trị vốn đầu tư, tránh lãng phí nguồn lực nhà nước, đồng thời bảo vệ nhà đầu tư.

Đại biểu Nguyễn Hải Nam (đoàn TP. Huế). Ảnh: Quốc hội.
Cùng với đó, đại biểu đề xuất bổ sung cơ chế bảo vệ nhà đầu tư. Theo đó, khi cho phép công bố thông tin rộng rãi để đấu giá thoái vốn tại doanh nghiệp có một phần vốn nhà nước đang thua lỗ, bản công bố thông tin phải có cảnh báo rõ ràng về tình trạng thua lỗ của doanh nghiệp, giúp nhà đầu tư nhận diện và tự chịu trách nhiệm về rủi ro khi tham gia đấu giá.
Theo đại biểu, mục tiêu hoàn thiện hướng tới tạo hành lang pháp lý về chứng khoán theo hướng thông thoáng, đồng bộ, vừa tạo thuận lợi cho hoạt động huy động vốn và thoái vốn nhà nước, vừa bảo đảm công khai, minh bạch và an toàn cho nhà đầu tư.
Cải cách thủ tục không đồng nghĩa hạ tiêu chuẩn
Giải trình làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, yêu cầu tăng trưởng hai con số đặt ra nhu cầu huy động vốn khoảng 40% GDP cho nền kinh tế. Thị trường chứng khoán là một trong những kênh cung ứng vốn trung và dài hạn quan trọng.
Để đáp ứng yêu cầu này, thị trường phải công khai, minh bạch, hiệu quả và theo chuẩn quốc tế. Mục tiêu xuyên suốt khi xây dựng luật là bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhà đầu tư, thành viên thị trường, đặc biệt là nhà đầu tư nhỏ lẻ.
Theo Bộ trưởng, FTSE Russell đã nâng hạng thị trường Việt Nam lên mới nổi thứ cấp. Cơ quan quản lý tiếp tục làm việc với MSCI, hoàn thiện điều kiện nâng hạng để thu hút các quỹ đầu tư quốc tế.

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn giải trình. Ảnh: Quochoi.vn
"Cải cách thủ tục hành chính nhằm tạo điều kiện cho thị trường phát triển không đồng nghĩa với hạ tiêu chuẩn. Việc sửa đổi phải đáp ứng yêu cầu phát triển mới, bảo đảm quyền lợi nhà đầu tư", Bộ trưởng Tài chính nhấn mạnh.
Về điều kiện chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), Bộ trưởng cho rằng, trường hợp báo cáo tài chính có ý kiến kiểm toán ngoại trừ, khoản ngoại trừ phải không ảnh hưởng đến điều kiện chào bán và có xác nhận của tổ chức kiểm toán.
Đối với ngân hàng lưu ký, ngân hàng thanh toán, ông nhấn mạnh việc tăng cường phối hợp, trao đổi thông tin giữa Ngân hàng Nhà nước và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN). Các ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải tuân thủ yêu cầu an toàn theo pháp luật về các tổ chức tín dụng và quy định của Ngân hàng Nhà nước.
Về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), cơ quan soạn thảo sẽ rà soát để không lặp lại nội dung đã được quy định trong Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Luật Chứng khoán chỉ bổ sung điều kiện đặc thù, giảm rủi ro cho nhà đầu tư khi thử nghiệm sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới mà pháp luật chưa quy định.
Bộ trưởng cũng nhấn mạnh yêu cầu đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin, tiến tới làm chủ công nghệ để chủ động nâng cấp, sửa chữa, đáp ứng quy mô thị trường và tăng năng lực giám sát.
Về nhân lực, ông cho biết UBCKNN từng có cơ chế đặc thù để giữ cán bộ trước sự cạnh tranh từ các công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ. Nguồn nhân lực chất lượng cao khan hiếm, trong khi khu vực doanh nghiệp sẵn sàng trả lương cao để thu hút người. Vì vậy, cần nghiên cứu cơ chế đãi ngộ phù hợp cho đội ngũ xây dựng chính sách, quản lý và giám sát thị trường.
Về mô hình sở giao dịch, Bộ Tài chính tiếp tục nghiên cứu, đánh giá phương án tổ chức theo hướng HOSE tập trung giao dịch cổ phiếu, HNX tập trung trái phiếu và sản phẩm phái sinh, giảm khâu trung gian nhưng bảo đảm thị trường vận hành thông suốt.
Chuẩn bị đầy đủ công cụ hậu kiểm và giám sát
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết, các đại biểu cơ bản tán thành sự cần thiết sửa luật, đáp ứng yêu cầu phát triển thị trường vốn sau nâng hạng. Đổi mới công nghệ phải đi đôi với minh bạch thông tin, tăng cường giám sát và bảo vệ nhà đầu tư.
Với sandbox, bà lưu ý các đề nghị làm rõ nguyên tắc, phạm vi, thời hạn thử nghiệm và giới hạn miễn, loại trừ trách nhiệm. Tuyệt đối không miễn trách nhiệm đối với hành vi gian lận, cố ý vi phạm hoặc lợi dụng thử nghiệm để trục lợi. Cần quy định rõ cách xử lý tài sản, dữ liệu, hợp đồng khi thử nghiệm dừng, kết thúc và cơ chế bồi thường cho nhà đầu tư.
Đối với cắt giảm điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính, cần rà soát tiêu chuẩn người đại diện theo pháp luật; chuẩn bị đầy đủ công cụ hậu kiểm, kết nối dữ liệu và cảnh báo rủi ro. Đơn giản hóa thủ tục chào bán phải gắn với chất lượng thông tin, điều kiện niêm yết và trách nhiệm bảo vệ nhà đầu tư.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng. Ảnh: Quochoi.vn
Về lưu ký, Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý đề nghị đánh giá kỹ việc bỏ điều kiện về tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu đối với ngân hàng. Nếu bãi bỏ, phải có công cụ giám sát, cảnh báo thay thế và làm rõ cơ chế chia sẻ thông tin giữa Ngân hàng Nhà nước với cơ quan quản lý chứng khoán.
Với tổ chức kinh doanh chứng khoán, cần kiểm soát xung đột lợi ích, tách biệt tài sản khách hàng; làm rõ trách nhiệm khi làm đại lý, quản lý tài sản bảo đảm, đại diện người sở hữu trái phiếu. Các yêu cầu với người đại diện theo pháp luật và việc thu hồi chứng chỉ hành nghề cần được cân nhắc về tính cần thiết, tương xứng.
Đối với quỹ hoán đổi danh mục, cần làm rõ điều kiện tài sản hoán đổi, việc định giá và kiểm soát rủi ro tập trung khi điều chỉnh giới hạn đầu tư.
Chính sách đãi ngộ nhân lực phải có căn cứ thuyết phục, rõ đối tượng, nguồn lực và thẩm quyền. Chính sách hỗ trợ hạ tầng, công nghệ thông tin cần bảo đảm thị trường an toàn, thông suốt, công khai, minh bạch.
Về mô hình sở giao dịch, các ý kiến tán thành không quy định cứng mà giao Thủ tướng quyết định, trên cơ sở đánh giá tác động và lộ trình phù hợp. Văn bản hướng dẫn, hạ tầng, dữ liệu, nhân lực giám sát và công cụ hậu kiểm phải được chuẩn bị đồng bộ. Quy định chuyển tiếp cần rõ ràng, không tạo khoảng trống pháp lý, không làm gián đoạn thị trường; bảo đảm an toàn dữ liệu và giao dịch điện tử.
Việc sửa luật cũng cần gắn với phát triển thị trường vốn, giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng. Các chính sách, sản phẩm mới cần được đánh giá tác động và tính khả thi.
Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan soạn thảo phối hợp với cơ quan thẩm tra, tiếp thu, giải trình đầy đủ ý kiến, nhất là nội dung còn khác nhau; khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước khi trình Quốc hội xem xét thông qua tại kỳ họp này, bảo đảm chất lượng và thời gian để đại biểu nghiên cứu, xem xét.
Giao Thủy