Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 3/4 tuyên bố Mỹ có thể mở lại Eo biển Hormuz và “tận dụng nguồn dầu để thu về khoản lợi nhuận khổng lồ”, qua đó coi việc kiểm soát điểm nghẽn năng lượng quan trọng nhất thế giới là cả cơ hội chiến lược lẫn kinh tế.
Mỹ có thể mở lại Eo biển Hormuz
Eo biển Hormuz hiện vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Tuy nhiên, lưu thông qua tuyến đường này đã bị gián đoạn nghiêm trọng trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại Trung Đông.
Các mối đe dọa từ Iran, các vụ tấn công nhằm vào tàu chở dầu, cùng với việc bảo hiểm hàng hải sụp đổ đã khiến hoạt động vận tải bị hạn chế mạnh. Dòng chảy dầu khí gần như đình trệ, kéo theo việc thị trường dầu thô và các sản phẩm tinh chế bị đẩy giá lên cao.
.png)
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 3/4 viết trên mạng xã hội Truth Social rằng Mỹ có thể mở lại Eo biển Hormuz và “tận dụng nguồn dầu để thu về khoản lợi nhuận khổng lồ”
“Chỉ cần thêm một chút thời gian, chúng ta hoàn toàn có thể MỞ EO BIỂN HORMUZ, KHAI THÁC DẦU VÀ KIẾM ĐƯỢC MỘT KHOẢN KHỔNG LỒ”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social, đồng thời cho rằng động thái này có thể tạo ra một “cơn bùng nổ nguồn cung” cho thế giới.
Trước đó, các tín hiệu cho thấy Mỹ không muốn đóng vai trò dẫn dắt trong việc đảm bảo an ninh tuyến hàng hải, mà kêu gọi các quốc gia khác cùng tham gia.
Trên thực tế, bài toán tại Hormuz phức tạp hơn nhiều. Đây không phải là một tuyến đường bị tắc nghẽn bởi một vật cản đơn lẻ có thể nhanh chóng giải quyết, mà là một khu vực xung đột đang diễn ra.
Các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái đã nhắm vào tàu chở dầu, cảng biển và cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực. Iran cũng nhiều lần cảnh báo sẽ tiếp tục tấn công các mục tiêu liên quan đến lợi ích của Mỹ, bao gồm cả mạng lưới năng lượng và hậu cần.
Ngay cả trong kịch bản eo biển được mở lại, dòng chảy thương mại khó có thể phục hồi ngay lập tức. Những rào cản như chi phí bảo hiểm tăng vọt, rủi ro an ninh kéo dài và thiệt hại đối với hạ tầng sẽ tiếp tục cản trở hoạt động vận tải.
Tuy vậy, thông điệp mà Tổng thống Trump vừa đưa ra không đi kèm bất kỳ giải thích cụ thể nào về cách thức Mỹ có thể chấm dứt sự kiểm soát của Iran đối với tuyến đường thủy chiến lược, cũng như không làm rõ nguồn dầu mà ông đề cập.
Việc eo biển Hormuz bị phong tỏa đã lập tức gây chấn động các thị trường toàn cầu. Giá năng lượng tăng vọt, trong khi nỗi lo thiếu hụt nguồn cung ngày càng lan rộng. Không chỉ dầu khí, đây còn là tuyến vận chuyển quan trọng đối với phân bón: theo Liên Hợp Quốc, khoảng 13% lượng phân bón xuất khẩu toàn cầu phải đi qua cửa ngõ duy nhất của vùng Vịnh để ra đại dương.
Trước tình hình đó, ông Trump nhiều lần chỉ trích các đồng minh phương Tây vì không hưởng ứng lời kêu gọi thành lập một lực lượng hải quân nhằm mở lại tuyến hàng hải quan trọng này. Thậm chí, trong cuộc phỏng vấn với The Telegraph, ông còn cho biết đang cân nhắc khả năng rút Mỹ khỏi NATO.
“Tôi chưa bao giờ thực sự tin tưởng NATO. Tôi luôn cho rằng họ chỉ là ‘hổ giấy’, và Tổng thống Nga Vladimir Putin cũng hiểu rõ điều đó”, ông nói.
Ngân sách quốc phòng lớn nhất kể từ Thế chiến II
Song song với các phát biểu cứng rắn về địa chính trị, Nhà Trắng cũng đã trình Quốc hội đề xuất ngân sách quốc phòng lên tới 1.500 tỷ USD cho năm tới, trong bối cảnh chi phí chiến sự với Iran gia tăng nhanh chóng.
.png)
Eo biển Hormuz hiện vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Tuy nhiên, lưu thông qua tuyến đường này đã bị gián đoạn nghiêm trọng trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại Trung Đông.
Theo các tài liệu chính thức, đề xuất này được xây dựng trên nền tảng mức chi tiêu quốc phòng kỷ lục 1.000 tỷ USD cho năm 2026, đồng thời nâng tổng nguồn lực ngân sách lên 1.500 tỷ USD vào năm 2027, tương đương mức tăng 445 tỷ USD, tức 42%.
Nếu được thông qua, đây sẽ là mức tăng chi tiêu quốc phòng theo năm lớn nhất của Mỹ kể từ Thế chiến II. Tuy nhiên, các đề xuất ngân sách của tổng thống vẫn cần được Quốc hội phê chuẩn và không mang tính ràng buộc ngay lập tức.
Bản tóm tắt của Nhà Trắng cũng cho thấy kế hoạch cắt giảm khoảng 10% chi tiêu ngoài quốc phòng, thông qua việc chuyển giao một phần trách nhiệm sang chính quyền bang và địa phương.
Thực tế, ngay cả trước khi xung đột nổ ra, ông Trump đã nhiều lần nhấn mạnh nhu cầu tăng mạnh chi tiêu quốc phòng nhằm hiện đại hóa quân đội, chuẩn bị cho các mối đe dọa trong thế kỷ XXI. Riêng tháng trước, Lầu Năm Góc cũng đã đề xuất thêm 200 tỷ USD để phục vụ trực tiếp cho chiến dịch quân sự và bổ sung kho dự trữ đạn dược, vật tư.
Trong các phát biểu gần đây, ông Trump tiếp tục khẳng định ưu tiên hàng đầu dành cho quân sự, qua đó báo hiệu khả năng xảy ra tranh cãi gay gắt tại Quốc hội về định hướng ngân sách.
Theo Oil Price, Euro News
Quang Đăng