Các phái đoàn cấp cao của Mỹ và Iran đã gặp nhau tại Islamabad (Pakistan) để tìm giải pháp chấm dứt cuộc chiến kéo dài 6 tuần, nhưng tiến trình đàm phán đang vấp phải nhiều bất đồng lớn, đặc biệt liên quan đến Lebanon, các lệnh trừng phạt và quyền kiểm soát eo biển Hormuz.
Mỹ - Iran chuẩn bị đàm phán tại Pakistan
Theo Reuters, các phái đoàn cấp cao của Mỹ và Iran đã có mặt tại thủ đô Islamabad (Pakistan) vào hôm nay 11/4 để tiến hành đàm phán nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài 6 tuần giữa hai nước làm gián đoạn kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, phía Iran tỏ ra nghi ngờ khi cho rằng các cuộc đàm phán không thể bắt đầu nếu chưa có cam kết rõ ràng về vấn đề Lebanon và việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.
Phái đoàn Mỹ do Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu, cùng hai đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner, đã đến Islamabad bằng hai máy bay quân sự. Họ được đón tiếp bởi Tư lệnh quân đội Pakistan Asim Munir và Ngoại trưởng Ishaq Dar.
Phía Iran, do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araqchi dẫn đầu, đã đến từ hôm 10/4. Họ mặc đồ đen để tưởng niệm Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei và những người thiệt mạng trong xung đột. Phái đoàn cũng mang theo đồ dùng của các học sinh thiệt mạng trong một vụ đánh bom do Mỹ thực hiện, theo truyền thông Iran.
.png)
Phái đoàn Mỹ đến Islamabad (Pakistan) để chuẩn bị cho cuộc đàm phán cấp cao với Iran nhằm chấm dứt xung đột kéo dài 6 tuần (Ảnh: Reuters)
Đây là cuộc tiếp xúc cấp cao nhất giữa Mỹ và Iran kể từ sau Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Nếu hai bên đàm phán trực tiếp, đây sẽ là lần đầu tiên kể từ năm 2015 - thời điểm hai nước đạt được thỏa thuận hạt nhân.
Năm 2018, Tổng thống Donald Trump đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận này. Cùng năm đó, ông Khamenei cấm các cuộc đàm phán trực tiếp giữa hai nước.
Một nguồn tin Iran cho biết Mỹ đã đồng ý giải phóng một phần tài sản bị đóng băng của Iran tại Qatar và các ngân hàng nước ngoài, coi đây là dấu hiệu thiện chí. Đổi lại, Mỹ muốn Iran mở lại eo biển Hormuz cho hoạt động vận tải quốc tế.
Một nguồn tin khác cho biết Pakistan sẽ đóng vai trò trung gian, truyền đạt phản hồi ban đầu của Mỹ cho Iran. Nếu Iran chấp nhận, hai bên sẽ bắt đầu đàm phán trực tiếp.
Truyền thông địa phương cho biết phái đoàn Iran đang gặp Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif để bàn về thời gian và hình thức đàm phán.
Trên mạng xã hội, ông Trump cho rằng Iran không có “quân bài” nào ngoài việc gây sức ép bằng các tuyến đường vận tải quốc tế.
Phó Tổng thống Vance tỏ ra lạc quan nhưng cảnh báo Mỹ sẽ không dễ bị “qua mặt”.
Các cuộc trao đổi sơ bộ đã diễn ra trước đó giữa các quan chức Pakistan và hai bên. Tuy nhiên, chưa rõ đàm phán có thể kết thúc trong ngày hay không và cũng không có thời hạn cụ thể.
Trước đó, ông Trump đã tuyên bố ngừng bắn 2 tuần, tạm dừng các cuộc không kích vào Iran. Tuy nhiên, Iran vẫn phong tỏa eo biển Hormuz, gây gián đoạn lớn cho nguồn cung năng lượng toàn cầu. Đồng thời, xung đột giữa Israel và Hezbollah tại Lebanon vẫn chưa hạ nhiệt.
Những vấn đề chính trong đàm phán Mỹ - Iran
Dưới đây là các vấn đề chính sẽ được hai nước đưa ra thảo luận:
Lệnh ngừng bắn tại Lebanon: Iran yêu cầu phải có ngừng bắn tại Lebanon. Mỹ và Israel không đồng ý đưa vấn đề này vào thỏa thuận, trong khi Iran coi đây là điều kiện bắt buộc.
Dỡ bỏ trừng phạt kinh tế: Iran muốn Mỹ giải phóng tài sản bị phong tỏa và chấm dứt các lệnh trừng phạt. Mỹ chỉ đồng ý nếu Iran nhượng bộ về chương trình hạt nhân và tên lửa.
Eo biển Hormuz: Iran muốn được công nhận quyền kiểm soát và thu phí qua lại. Mỹ muốn tuyến đường này phải được tự do lưu thông, không hạn chế.
Bồi thường chiến tranh: Iran dự kiến yêu cầu Mỹ bồi thường thiệt hại do cuộc chiến gây ra. Mỹ chưa phản hồi.
Chương trình hạt nhân: Iran muốn tiếp tục làm giàu uranium. Mỹ phản đối và coi đây là vấn đề không thể thương lượng.
Tên lửa: Mỹ và Israel muốn hạn chế năng lực tên lửa của Iran. Iran khẳng định đây là quyền không thể đàm phán.
Hiện diện quân sự của Mỹ: Iran yêu cầu Mỹ rút quân khỏi khu vực và cam kết không gây hấn. Mỹ tuyên bố sẽ duy trì lực lượng cho đến khi đạt được hòa bình.
.png)
An ninh được thắt chặt tại thủ đô Islamabad trước thềm đàm phán, trong bối cảnh hai bên vẫn còn nhiều bất đồng về Lebanon, trừng phạt và eo biển Hormuz. (Ảnh: Reuters)
Cùng thời điểm, các cuộc tấn công ở miền Nam Lebanon vẫn tiếp diễn. Máy bay không người lái của Israel liên tục bay trên thủ đô Beirut, và chiến đấu cơ đã nhiều lần bay vượt tốc độ âm thanh.
Hezbollah tuyên bố đã tiến hành nhiều cuộc tấn công vào các vị trí của Israel, cả trong lãnh thổ Lebanon và phía Bắc Israel.
Đồng thời, Israel và Lebanon dự kiến sẽ đàm phán tại Washington vào 14/4, nhưng nội dung vẫn chưa rõ ràng.
Lebanon cho biết hai bên sẽ thảo luận về lệnh ngừng bắn, trong khi Israel nói đây là bước khởi đầu cho các cuộc đàm phán hòa bình chính thức và không đề cập đến ngừng bắn với Hezbollah.
Theo ông Bilawal Bhutto Zardari, để đàm phán thành công, cần có sự tham gia và đồng thuận của cả các đồng minh hai bên.
Cuộc xung đột bắt đầu từ ngày 28/2 khi Mỹ và Israel tấn công Iran. Sau đó, Hezbollah (Lebanon) và Houthi (Yemen) đã đáp trả bằng các cuộc tấn công vào Israel.
Iran cũng yêu cầu chấm dứt các lệnh trừng phạt, công nhận quyền kiểm soát eo biển Hormuz và thu phí quá cảnh. Việc gián đoạn nguồn năng lượng toàn cầu đã làm tăng lạm phát và ảnh hưởng kinh tế thế giới.
Lãnh tụ tối cao mới của Iran, Ayatollah Mojtaba Khamenei, được cho là bị thương nặng trong cuộc tấn công trước đó, đã tuyên bố Iran sẽ yêu cầu bồi thường toàn bộ thiệt hại chiến tranh.
Thiên Ân