Giá dầu Brent đang tiến sát mốc 100 USD/thùng khi căng thẳng Trung Đông làm gia tăng lo ngại nguồn cung. Đà tăng của dầu xuất hiện đúng thời điểm thị trường chờ loạt dữ liệu lạm phát Mỹ, trong đó có PPI tháng 8, khiến kỳ vọng về chính sách lãi suất của Fed trở nên khó đoán hơn.
Trong phiên 8/9, dầu Brent có lúc lên 99,46 USD/thùng, mức cao nhất kể từ ngày 24/7, trước khi đóng cửa ở 97,92 USD/thùng. Dầu WTI cũng chốt phiên ở 93,03 USD/thùng, mức cao nhất kể từ tháng 6.
Đà tăng chủ yếu xuất phát từ những diễn biến mới tại Trung Đông. Các cuộc tấn công của lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn nhằm vào các cơ sở năng lượng tại Saudi Arabia làm gia tăng lo ngại nguồn cung từ khu vực Vùng Vịnh bị gián đoạn.
Tuy nhiên, dòng dầu qua eo biển Hormuz vẫn còn đáng kể. Các nhà sản xuất vùng Vịnh cũng đang sử dụng những tuyến xuất khẩu thay thế, trong khi sản lượng từ Mỹ, Canada và Guyana tăng thêm khoảng 1,4 triệu thùng/ngày. Nhu cầu dầu tại Trung Quốc suy yếu cũng phần nào hạn chế đà tăng.
Giá dầu Brent áp sát 100 USD/thùng, làm gia tăng áp lực lên lạm phát, lãi suất và thị trường tài chính toàn cầu. (Ảnh: Reuters)
Điều thị trường quan tâm lúc này không chỉ là dầu có vượt 100 USD hay không, mà là giá dầu cao có kéo dài đủ lâu để tạo ra một vòng lạm phát mới hay không.
Câu hỏi này đặc biệt quan trọng với Mỹ khi PPI tháng 8 được công bố ngày 10/9, tiếp đó là CPI ngày 11/9, ngay trước cuộc họp chính sách của Fed ngày 15-16/9. Giá dầu tăng có thể tạo thêm áp lực lên chi phí sản xuất, vận tải và hàng hóa, khiến các chỉ số lạm phát trở thành tâm điểm.
Áp lực đối với Fed càng đáng chú ý sau báo cáo việc làm tháng 8. Kinh tế Mỹ tạo thêm 162.000 việc làm, vượt kỳ vọng, trong khi tỷ lệ thất nghiệp duy trì ở 4,1%. Thị trường hiện nâng khả năng Fed tăng lãi suất trong tháng 9 lên khoảng 60%, so với khoảng 50% trước báo cáo việc làm.
Nếu PPI và CPI tiếp tục cho thấy áp lực giá cao, trong khi dầu duy trì gần 100 USD/thùng, kỳ vọng Fed phải giữ chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn, thậm chí tăng lãi suất trở lại, có thể tiếp tục gia tăng.
Cú tăng của dầu đang lan sang các thị trường tài chính thông qua kỳ vọng lạm phát và lãi suất.
Giá năng lượng cao làm tăng chi phí sản xuất, vận tải và hàng hóa. Khi lo ngại lạm phát dai dẳng, nhà đầu tư có xu hướng yêu cầu lợi suất trái phiếu cao hơn. Reuters ghi nhận lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn dài đang tiến gần 5%, gây sức ép lên định giá các tài sản rủi ro.
Chứng khoán vì vậy chịu áp lực. Trong phiên 8/9, MSCI toàn cầu giảm 0,55%; Dow Jones giảm 1,18%, S&P 500 giảm 0,58% và Nasdaq Composite giảm 0,32%. Ngược lại, nhóm cổ phiếu năng lượng hưởng lợi từ giá dầu tăng.
Vàng cũng chịu tác động trái chiều. Reuters cho biết vàng đã giảm mạnh xuống vùng 4.300 USD/ounce trong phiên 8/9 khi kỳ vọng Fed tăng lãi suất được nâng lên.
Trên thị trường tiền tệ, một Fed cứng rắn hơn có thể hỗ trợ USD thông qua mặt bằng lợi suất cao hơn. Ngược lại, các nền kinh tế nhập khẩu nhiều năng lượng phải đối mặt với hóa đơn dầu lớn hơn, gây áp lực lên cán cân thương mại và đồng nội tệ. Đồng yên tăng 0,2% lên 153,66 yen/USD, nối dài đà tăng khoảng 4% trong 5 phiên, nhờ các tín hiệu cứng rắn từ quan chức BOJ và lực mua khi vượt các ngưỡng kỹ thuật quan trọng.
Thị trường tiền số cũng không nằm ngoài áp lực từ dầu và lãi suất. Bitcoin đã lùi xuống dưới 80.000 USD sau khi từng vượt 82.000 USD vào tuần trước. Trong phiên 8/9, Bitcoin giao dịch quanh 78.400 USD, giảm khoảng 1,6%, khi số liệu việc làm Mỹ tốt hơn dự kiến làm gia tăng khả năng Fed tăng lãi suất trong tháng 9.
Với Việt Nam, cú sốc giá dầu có thể tạo áp lực kép lên lạm phát và tỷ giá. Theo Cục Thống kê, CPI tháng 8/2026 tăng 4,89% so với cùng kỳ, trong khi CPI bình quân 8 tháng tăng 4,45% và lạm phát cơ bản tăng 4,24%. Riêng CPI tháng 8 tăng 0,47% so với tháng trước, chủ yếu do giá xăng dầu trong nước điều chỉnh theo giá nhiên liệu thế giới.
Nếu Brent vượt 100 USD/thùng và duy trì ở mức cao, áp lực có thể tiếp tục truyền sang giá xăng dầu, vận tải, logistics và chi phí sản xuất. Hàng không, vận tải và các ngành sử dụng nhiều nhiên liệu có thể chịu sức ép lên biên lợi nhuận, trong khi doanh nghiệp dầu khí thượng nguồn và dịch vụ dầu khí có cơ hội hưởng lợi.
Đáng chú ý, nếu PPI và CPI Mỹ nóng lên khiến Fed duy trì hoặc nâng lãi suất, USD và lợi suất trái phiếu Mỹ có thể tiếp tục tăng, tạo thêm áp lực lên tỷ giá và dòng vốn tại các thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam.